26.02.2017 19:09:48
Okunma: 1744
1 Yorum

Defne Gönenç
Yeni bir İlaç Üretim Sistemine İhtiyacımız Var

 
Sizce dünyada en çok kar getiren sektör hangisi? Enerji mi geldi aklınıza inşaat mı? Hayır, maalesef ikisi de değil. Dünyada silahtan da petrolden de çok kar getiren bir sektör mevcut: İlaç sektörü. Forbes dergisine göre, 2016 yılında %21’lik kar getirisiyle ilaç sektörü, dünyanın en karlı sektörü pozisyonunu kimselere kaptırmadı.
 
Madalyonun diğer tarafında ise Dünya Sağlık Örgütü’nün verileri mevcut. 2015’te AIDS virüsü taşıyanların sadece %46’sı ilaca erişebildi. 303.000 kadın doğum esnasında veya hamilelikte, aslında daha iyi koşullarda bakılsalardı başlarına gelmeyecek sebepler ile öldüler. Menenjit, kolera, tüberküloz, sıtma, grip dünyanın birçok ülkesinde can almaya devam ediyor. Çok yakın zamanda Ebola Batı Afrika’nın nüfusunu adeta silip süpürdü ve gereken tedbirler çok geç alınabildi. Bazı hastalıkların ise, örneğin ihmal edilen tropik hastalıklar, ilacının üretimi yeteri miktarda yapılmıyor. Görünen o ki ciddi bir ilaca erişim sıkıntısı var.
 
Peki neden?
 
Birçokları suçluyu teklif haklarının ilaç sektöründe de kullanılmasında arıyor. Halbuki suçluyu çok daha temelde aramalıyız. İlaç üretiminin piyasa için değil insanlar için yapılması gerekiyor. Bu ikisi arasında maalesef çok ciddi farklılıklar var. İlaç üretiminin kurallarının ve dengesini piyasa mekanizmalarına bırakmamak gerekiyor. İlaç üzerinden kar edilecek bir şey değildir. Bir hastalığın ilacını elinde bulundurmak ve bunu yeterli parayı vermeyenlere vermemek aslında insan öldürmeye eş değerdir. Yani ilaç şirketleri aslında her gün hukuki kurallar dahilinde suç işliyor, insan öldürüyor.
 
İlaç firmaları, ilaç sektöründe araştırma-geliştirme risk faktörünün çok fazla olduğunu, o sebeple de ilaçların fiyatlarının yüksek tuttuklarını iddia ederler. Halbuki Sınır Tanımayan Doktorlardan ve PhRMA’dan aldığım verilere göre ilaç satış gelirinin sadece %8’i araştırma-geliştirmeye yatırılıyor. Şirketler, araştırma-geliştirmeye yatırdıklarından çok daha büyük sermayeyi ilaç reklamına ayırıyorlar. Aynı zamanda, finansal spekülasyon ilaçların fiyatını arttırıyor. Firmaların sermayedarları, laboratuvarda ve üretimde çalışan insanlardan çok daha fazla para kazanıyor.
 
Bu sistemi değiştirmemiz gerekiyor. Kökten. Kökten değiştirme önermeyen diğer tüm öneriler, örneğin, telif haklarını fes etmek veya kamu-iktisadi teşebbüsleri kurmak soruna sadece kısmi çözüm getirecektir.  
 
İlaç firmalarının küresel bir yapı altında toplanmasını ve bu yapının yönetiminin uluslararası biçimde yapılmasını öneriyorum. Bu yapı, dünyanın neresine giderseniz gidin, tüm ilaçların bedava satışa sunulmasından sorumlu olacak. Üretiminin yapılması gereken ilaçların miktarı ise en ufak sağlık biriminden gelecek bilgilere göre belirlenecek. Araştırma-geliştirme faaliyetlerini de bu kurum yürütecek. En önemlisi de bu kurum maliyetine çalışacak. Kurumda, araştırma-geliştirme ve üretimde çalışan tüm elemanlara yüksek ücretler ödenecek. Çünkü hepimizin ihtiyaç duyduğu, çok önemli bir işi yerine getiriyorlar. Kurum finansmanını devletler karşılayacak. Her devletin vereceği katkı kişi başına düşen ödeyebilme kapasitesine göre belirlenecek. İlaç üzerinden kar edilmeyecek, bu kurumun borsada hisseleri olmayacak. Kurum üzerinden finansal spekülasyon yapılamayacak.
 
Bu aslında o kadar da zor olmayan bir dönüşüm. Dünya Sağlık Örgütü, ilaç firmaları, doktorlar, hemşireler ve sağlık üstüne çalışan sivil toplum kuruluşları arasında zaten hali hazırda kurulu bir ağ mevcut. Bu insanlar birbirlerini tanıyorlar ama kararları beraber, demokratik şekilde, insan ihtiyaçlarına göre veremiyorlar. Piyasa ihtiyaçları belirliyor ilaç üretimini. Bunu değiştirmemiz gerekiyor. Hemen hem de. Eczaneye gittiğinizde hiç para ödemeden çıktığınızı düşünün. Hem de sadece insan olduğunuz için. Fena fikir değil, değil mi?
 
Chen, Liyan (2016). The Most Profitable Industries in 2016. Forbes.  http://www.forbes.com/sites/liyanchen/2015/12/21/the-most-profitable-industries-in-2016/#5c750a307a8b  
 
 
World Health Organization (2017). World Health Organization Universal Health Coverage Data Portal.  http://apps.who.int/gho/cabinet/uhc.jsp  
Defne GONENC
Research and Teaching Assistant / PhD Student
Center for International Environmental Studies
Graduate Institute of International and Development Studies
Maison de la Paix
1211 Genève 21 - Switzerland
 

 

Etiketler:

Misafir - 27.02.2017 02:07:12

  • ömür ernez
  • Sayın Defne Gönenç,fiyat-kar maksi- zasyonun siyasal rant sistemi ile de katmerlendiği "ilaç"sektörünün insanlık hizmetine tekrar dönmesi için önerisi aklın ve bilimin yalın gerçeğidir. Onu yürekten kutlar ve başarısını göreceği günlerin yakınlaşmasını dileri.ömürernez.
  • Yazarın Diğer Yazıları