11.06.2017 20:16:00
Okunma: 1585
0 Yorum

Defne Gönenç
Okyanuslardaki Plastik Sorunu

 
Çevrenize bir göz atın. Kullandığımız ürünlerin önemli bir kısmının plastik olduğunu fark edeceksiniz. Örneğin şu anda size ulaşmamı sağlayan bilgisayarın tuş takımı plastik. Kremlerimizin, şampuanlarımızın kutuları plastik, şişelerimizin çoğu plastik, oyuncakların çoğu plastik, torbalar plastik vb.
 
Plastik sorunu öyle bir noktaya ulaştı ki okyanuslarda tam 165 milyon ton plastik birikmiş durumda. Biz gündelik hayatımızda görmediğimiz için sorunun büyüklüğünün farkında değiliz ama bu rakam Gize Piramit’inin 25 katına denk geliyor. Dünya Ekonomik Forumu’nun tahminine göre 2050 yılında okyanuslarda balıktan daha çok mikro-plastik bulunacak.
 
Okyanuslardaki plastik kirliliğinin %20’si gemilerden ve okyanuslarda petrol ve gaz çıkarılmasından kaynaklanıyor. Geri kalan %80’i ise çöp artırma tesislerindeki eksiklikler sebebiyle kullandığımız plastiklerin okyanuslarda birikmesinin sonucu oluşuyor. Bu sorunun bir kısmı çöplerin direkt denizlere akıtılmasından kaynaklanıyor, ama büyük bir kısmı ise tamamen istek dışı; yetersiz teknoloji, değişime kapalılık, kar odaklılık, sorunu önemsememe vb.
 
Özellikle hızlı sanayileşen Doğu Asya ülkeleri plastik sorununda başı çekiyor. Hesaplara göre Çin, Endonezya, Vietnam, Tayland ve Filipinler okyanusları plastiklerle kirleten ülkeler listesinde başı çekiyorlar. ABD ise sanayileşmiş ülkeler arasında okyanusu plastiklerle kirleten birinci konumda.
 
Yetersiz ve yanlış çöp arıtma tesislerinden ziyade, okyanuslarda biriken plastik sorununun temel sebebi özellikle son 50-60 yıldır hızla değiştirdiğimiz tüketim ve üretim alışkanlıklarımız. 1950’lere kadar neredeyse hiç kullanılmayan plastiğin kullanımı son 60 yılda 20 kat arttı. Halbuki plastiği çok kısa süreli kullanıyoruz. Her yıl toplam 300 milyon ton yeni plastik üretiliyor ve bunun yarısı sadece tek kullanımlık. Örneğin bir plastik torbanın ortalama 12-15 dakika arasında kullanılıyor. Ama bu torbanın doğada yok olması için 300 sene gibi bir süre gerekiyor. Tüm dünyada bir dakikada bir milyondan fazla plastik torba kullanılıyor. Bu rakamlardan sorunun büyüklüğünü hayal edebilirsiniz.
 
Peki bu plastikler niçin sorun yaratıyor? İlk olarak balıklar okyanuslardaki plastikleri yiyor. Biz de bu balıkları yiyoruz. Yani okyanuslardaki mikro-plastikler besin zinciri aracılığıyla bizim midemize ulaşıyor ve çeşitli kanser türlerine sebep oluyor. Son zamanlarda kanserde ciddi bir artış var değil mi? İşte sebeplerinden sadece bir tanesi.
 
2016 yılında çekilen “Plastik Okyanus” filmini izlerseniz ayrıca denizlerdeki balıkları yiyen kuşların nasıl öldüklerini ve sahile vuran ölü kuşların midelerinden ne kadar plastik parçasının çıktığını görebilirsiniz.
 
Bu sorunu nasıl çözebiliriz? Acilen plastikleri geri dönüşümlü kullanmayı arttırmamız ve yeni plastik üretimini en kısa zamanda sonlandırma amaçlı bir plan çizmemiz gerekiyor. Yani yeni plastik üretmemek gerek.
 
İlk aşamada marketlerde plastik torba kullanımım kaldırılmasını öneriyorum. Böylece hepimiz yanımızda torba taşımayı hatırlamak zorunda kalacağız. Her gittiniz markete, karşıdaki hemen bakkaldan başlayarak söylerseniz onlar da kendi aralarında Bakkallar Odası’nda bu konuyu görüşeceklerdir. Ayrıca günlük çantalarınızı biraz büyük olanlarından tercih ederseniz (ben öyle yapıyorum) torbanız yanınızda olmadığında aldığınız ufak tefek şeyler için de çantanızı kullanabilirsiniz.
 
2018 yılında “Okyanusları Süpürme” projesi de hayata geçiyor. 22 yaşındaki Hollandalı bir gencin öncülüğünde başlatılan proje, derinliklere bir çeşit süzgeç sarkıtan yüzen borularla denizleri dolduran sentetik atıkları toplamayı, sonrasında bunları çöp arıtma tesislerine göndermeyi amaçlıyor. Proje çok önemli bir proje olmasına rağmen kısa zamanda plastik kullanım alışkanlığımızı değiştirmezsek uzun vadede yeterli gelmeyecektir.
 
Sorunun acil müdahale gerektirdiğini anlatmak için sizlerle Hindistan kıyılarından bir fotoğraf da paylaşmak istiyorum:
 
 
 
Referanslar:
 
 
DW (2017). Denizler Plastikten Kurtuluyor. Alıntı yapılan sayfa: http://www.dw.com/tr/denizler- plastikten-kurtuluyor/a- 38833421 11 Haziran 2017
 
 
Plastic Oceans (2017). Alıntı yapılan sayfa: https://www.plasticoceans.org/ the-facts/ 11 Haziran 2017 
 
Defne GONENC
Research and Teaching Assistant / PhD Student
Center for International Environmental Studies
Graduate Institute of International and Development Studies
Maison de la Paix
1211 Genève 21 - Switzerland
 

 

Etiketler:

Yazarın Diğer Yazıları