25.09.2017 08:48:00
Okunma: 1265
0 Yorum

Defne Gönenç
Minamata Antlaşması Yürürlüğe Girdi

 
 
Cıva üretimi ve kullanımı ile ilgili olan Minamata Antlaşması 16 Ağustos 2017’te yürürlüğe girdi. Antlaşma 10 Ekim 2013’te Japonya’da imzalanmıştı fakat yürürlüğe antlaşmanın yürürlüğe girmesi için gerekli olan şart (50 taraf ülke tarafından onaylanmasının ardından 90 gün geçmesi) ancak 2017 yılının ağustos ayında gerçekleşti. Biraz gecikerek yürürlüğe girmiş olsa da Minamata Antlaşması gerçekten de uluslararası ilişkilerin iş birliği ile yürütüldüğünde çevre ve insan sağlığı için önemli adımların atılabileceğinin önemli bir göstergesi.
 
Antlaşma ismini Japonya’nın ufak bir balıkçı şehri olan Minamata’da yaşanan cıva zehirlenmesi faciasından alıyor. Çoğunlukla balıkçılıkla geçinilen şehirde 1930’lardan beri Chisso isimli bir fabrika da mevcut. 1956 yılı itibariyle şehirde bir tuhaflık yaşanmaya başlanmış. Önce kediler, kargalar ve balıklarda görülmüş daha sonra da insanlarda. İnsanlar delirmeye, kas kontrolünü kaybetmeye ve yutkunmada güçlük çekmeye başlamışlar. Önceleri bulaşıcı bir hastalık olduğu zannedilmiş. 
 
Sonra anlaşılmış ki plastik üretimi yapan fabrikanın denize boşalttığı sıvı atıklarda cıva ve başka ağır metaller var. Bunları yiyen balıklar da cıvanın insan ve hayvan vücuduna girmesine sebep oluyor. Binlerce insanın cıva zehirlenmesi ile sonuçlanan bu faciadan 50 yıl sonra fabrika zarar görenlere ve ölenlerin ailelerine tazminat ödemiş. Ama tabi ki bundan sonraki amaç bir daha asla böyle bir olayın yaşanmaması olmalı. İşte 1950’li yıllarda meydana gelen bu faciadan 60 kadar yıl sonra cıva kaynaklı çevre kirliliğinin önlenmesi için küresel bir antlaşmamız var.
 
Antlaşma, cıva kullanımını tamamen yasaklamıyor. Fakat yeni cıva madenlerinin açılmasını yasaklıyor, ayrıca içinde cıva bulunan ürünlerin, cıva kullanan proseslerin ve de cıva içeren atıkların azaltılması ve kontrol altına alınmasını öngörüyor.  Antlaşma aynı zamanda içinde cıva bulunan pil, ampul ve termometre gibi bazı ürünlerin 2020 yılından sonra üretim, ithalat ve ihracatını da yasaklıyor.
 
Tabi ki cıvanın en önemli kullanım alanlarından biri de altın madenciliği. Cıva kullanılarak altın madenciliği yapılması yetişkinlerin ve çocukların cıvaya direkt maruz kalmasına sebep olduğu için beraberinde çok ciddi sağlık sorunlarını da getiriyor. Cıva özellikle çocuklarda kalıcı beyin hasarlarına sebep oluyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre dünyada 5 ile 7 yaş arasında tam 1 milyon çocuk böyle bir risk altında.
 
İspanya, Çin, Kırgızistan ve Cezayir en çok cıva çıkaran ülkelerin başında geliyorlar. Cıvanın küresel bazda yıllık tüketiminde ise son yıllarda düşüş olması sevindirici. Anlaşması’nın yürürlüğe girmesi ile bu düşüşün hızlanacağını ümit ediyorum.
 
 
Defne GONENC
Research and Teaching Assistant / PhD Student
Center for International Environmental Studies
Graduate Institute of International and Development Studies
Maison de la Paix

1211 Genève 21 - Switzerland 

Etiketler:

Yazarın Diğer Yazıları